Als de ziele luistert

'Psychopathie is een coma van de diepere lagen van het bewustzijn. Het is alsof de slaap zich een toegang heeft verschaft tot het waakbewustzijn.'
 
'Empaten voelen zich als de laatste persoon die ze ontmoet hebben.'
 
'Woorden zijn werelden voor hooggevoelige mensen. Je kunt erin reizen en rondlopen.'
 
'Wee het volk waar de koning een kind is.'
 
'Een relatie met een psychopaat is een bijna-doodrelatie: je loopt erop leeg.'
 
'De gebieden in je geest waar je een weinig sterke binding mee hebt, kunnen in bezit worden genomen door rovers.'
 
'De heilige draagt ook een masker. Om de mensen die onwetend zijn niet in verwarring te brengen.'

(citaten geplukt uit een lezing van Jan Storms over Hooggevoeligheid vs. Psychopathie)

Ja, natuurlijk

'Er is geen perfectie, er is enkel het leven.'

(Milan Kundera)

Ziel zonder opperhuid

"Wat vertelt het over de jachtige samenleving, wanneer iemand die passioneel wil leven, uiteindelijk afgestompt en vermoeid uit het leven stapt? (...) Het probleem van Lenz is zijn overgevoeligheid, die voortvloeit uit zijn onvermogen om lijden en dood te accepteren: 'Stel je voor dat je een wond hebt en niemand mag daar ook maar met één vinger aankomen - zo was het met zijn ziel gesteld, ziel zonder opperhuid.' In een wereld die steeds minder openstaat voor gevoeligheid is zo'n ziel gedoemd."

(Piet Arfeuille over 'Lenz')

Steeds bewuster

"Het lichaam van een zuigeling is natuurlijk een erg zwak en onvolmaakt instrument en dit moet nu worden versterkt en ontwikkeld. Deze taak pakt de natuur krachtig aan, want het kind brengt bijna al zijn tijd door met eten en slapen, een eerste vereiste voor groei. Alleen af en toe en kortstondig zien we dat het bewustzijn zich doet gelden. Het lijkt te komen en te gaan. Het probeert zijn kleine instrument te gebruiken, maar dit is nog te teer en zwak en onontwikkeld. Het beeld dat het van deze wereld krijgt via de ‘vensters van de zintuigen’ is onduidelijk en wazig. Het bewustzijn staakt de poging en keert tijdelijk terug naar zijn meer vertrouwde droomwereld, maar komt telkens weer terug.
(...) Is er niet een opmerkelijke overeenkomst, maar werkend in de tegenovergestelde richting, tussen het bewustzijn dat na de geboorte langzaam en geleidelijk en met tussenpozen bezit neemt van het lichaam en datzelfde bewustzijn dat langzaam en afwisselend onderbroken door steeds kortere terugkomsten, zich bij het sterven geleidelijk uit het lichaam terugtrekt?"

(theosofie.net)

Destructie

"Kunsthistorici vinden het een frappant en intrigerend feit dat in vrijwel alle biografieën van kunstenaars minstens één grote, ongelukkige liefde figureert. Maar daar is niets verwonderlijks aan. Want voor de kunstenaar is ook de gelukkige liefde een ongelukkige liefde, omdat hij altijd méér wil dan alles wat er is te krijgen. Misschien is daarom voor de kunstenaar de daadwerkelijk ongelukkige, daadwerkelijk gefrustreerde liefde nog de enige 'gelukkige' of draaglijke liefde - al was het alleen maar omdat hij dan nog kon geloven dat het dát is wat hij wou, terwijl hij anders volledig aan zichzelf is overgeleverd. Dit verklaart meteen de frequentie, in kunstenaarsmilieus, van wat men, sterk simplificerend, liefde-haatverhoudingen noemt, waarin krijgen wat men wou alleen maar kan leiden tot het besef dat men het niet wou, en de meest obsessionele aantrekking wordt opgevolgd door een genadeloze destructiviteit."

(Patricia De Martelaere, 'Een verlangen naar ontroostbaarheid')

Liefdeswalhalla

"Elk boek, elk tijdschrift dat je openslaat herhaalt het als een mantra: Werk Aan Je Relatie. Want zonder al dat harde werken kun je die beklijvende romance wel vergeten en beland je nooit in het liefdeswalhalla. En daar loopt het juist mis. Je kunt niet aan een relatie werken. Je kunt alleen maar aan jezelf werken. Geloof me, dat is al heel wat. Vele vrouwen klagen dat hun man niet spiritueel genoeg is, niet mans genoeg, niet ontwikkeld genoeg, niet grappig genoeg, niet sexy genoeg, niet spannend genoeg. Maar ben jij wel een cadeau om mee te leven? Ben jij een meerwaarde of put je hem uit met jouw verlangens, verwachtingen en eisen? We willen de perfecte man, terwijl we zelf verre van perfect zijn. Focus dus op jezelf en ontwikkel jezelf, dan zal ook je relatie langzaam evolueren. Het een leidt onvermijdelijk tot het ander. Door zelf te groeien, groeit ook je relatie. Want pas als je écht van jezelf houdt, kun je ook van je partner houden of toelaten dat hij je met liefde overstelpt. Pas als je een liefdevolle relatie met jezelf hebt, kun je dus ook een liefdevolle relatie met je partner aangaan."

(uit 'Relateren kun je leren', het nieuwe boek van Patricia van Lingen)

Passionele ambiguïteit of de onnoemelijke ijdelheid van het trieste ras van nagelbijters

"Van de schrijvers zijn er types die ik buiten beschouwing zal moeten laten. Er is het type schrijver dat schrijft zoals een kantoorbediende zijn werk doet: van acht tot twaalf en van twee tot vijf, zoveel bladzijden per dag, zonder grote voldoening of grote tegenzin, efficiënt maar zelden briljant. En er is het type schrijver als Agatha Christie of P.G. Wodehouse, dat de grootste lol beleeft aan de creatie van fictieve werelden, en dat dan ook in een handomdraai hele boekenplanken kan volschrijven. Het schrijverstype dat ik op het oog heb wordt gekenmerkt door een soort passionele ambiguïteit tegenover het eigen schrijverschap. (...) Te verklaren, bij dit soort schrijvers, is het merkwaardige samengaan van volgende, tegenstrijdige elementen: de absolute innerlijke dwang tot schrijven, die zich uit in gevoelens van onrust, ontevredenheid en schuld bij langdurig niet-schrijven; het ontbreken, vervolgens, van nochtans elk plezier bij het schrijven zelf, de grote weerstand die bij elke zin, door sommigen bij elk woord moet worden overwonnen, en de vaak onoverkomelijke moeilijkheid om een begonnen werk ook af te maken; maar dan, ten slotte, de euforische vreugde, het dolzinnige geluk wanneer uiteindelijk toch een werk is afgeraakt, het gevoel van bevrijding en eeuwige gelukzaligheid, van nooit meer te moeten schrijven en dat wellicht ook nooit meer te zullen willen. Dit is het trieste ras van nagelbijters, dat zich niet goed voelt wanneer het niet schrijft, dat zich geen haar beter voelt wanneer het wél schrijft, en dat dus alleen dat korte moment voor ogen heeft van extatisch welbevinden bij het beëindigen van een werk. Weliswaar komt daar na verloop van tijd de bescheiden voldoening bij van een publicatie, het zielverheffende gevoel te worden gelezen en goed te worden gevonden, en de onnoemelijke ijdelheid zelf, in recensies en interviews, tot literair personage te worden gepromoveerd. En naarmate schrijvers moeizaam vorderen in hun schrijverschap leren ze ook, mét de knepen van het vak, hoe ze zichzelf moeten knijpen om wat minder moeizaam aan de gang te kunnen blijven. Maar dat neemt niet weg dat de meeste schrijvers het een ongelukkige omstandigheid blijven vinden dat men nu eenmaal moet schrijven om te kunnen 'geschreven hebben'."

Patricia de Martelaere in 'Een verlangen naar ontroostbaarheid'

Zegevieren

"Om te kunnen gaan met verlies, met het leven in al zijn verwarring en absurditeit en dan nog steeds kunnen genieten, lachen en geloven dat onze strijd een betekenis heeft - dat is pas zegevieren."

(Gordon Livingston - 'Gewoon blijven dansen')

Het voordeel van de twijfel

"Als je bij iemand bent die je accepteert zoals je bent, die jou het voordeel van de twijfel gunt, waarde hecht aan je mening en ervan uitgaat dat je een ruimhartig mens bent, dan is dat een oneindig dankbaar stemmende ervaring. Je wordt niet alleen tot deze mensen aangetrokken omdat ze bijzonder zijn, maar ook omdat ze je stimuleren om je op die manier te gedragen. Wanneer iemand je consequent op deze manier behandelt, ga je van hem of haar houden, soms in weerwil van jezelf."

Gordon Livingston in 'Leren lief te hebben: dingen die je zou moeten weten over liefde en relaties' - nog steeds van het meest lezenswaardige op deze planeet.

Healthy as hell

"Toen ik jong was dacht ik dat er normale mensen bestonden, maar dat ik ze nergens kon vinden. Pas later kwam ik erachter dat normale mensen niet bestaan. Er bestaan alleen patiënten. Sommige patiënten weten zich staande te houden ten koste van andere patiënten, en daarom noemen we hen geslaagd."

(Arnon Grunberg)

Goede voornemens

"If I got rid of my demons, I’d lose my angels."

(T. Williams)

Geven

'Eén Belg op de vijf is single', stond onlangs in de krant. Dat is een grote groep. Het is ook evident dat jongeren als singles aan hun relatieleven beginnen. Maar laten we het even hebben over de singles vanaf zowat dertig. Hoe gaat het met hen? Zijn die singles gelukkig? Leven singles alleen omdat ze alleen willen leven? Of leven ze alleen omdat ze niet kunnen samenleven? Of leven ze alleen, omdat ze geen partner kunnen vinden of houden? Daar vernemen we in dat recente onderzoek niets over. Toch zijn dat precies de belangrijke vragen. Want ze hebben gevolgen voor de opvoeding. Worden onze jongeren opgevoed om single te worden, of leren ze samen te leven? Het is duidelijk dat wie geleerd heeft goed voor zichzelf te zorgen nog de vaardigheden mist om voor een partner te zorgen. Als men in de opvoeding te veel de nadruk legt op de zelfrealisatie, vergeet men dat de meeste mensen met een partner leven. Niets is zo erg als vrijgezellen in het huwelijk. Ze zien een samenleefrelatie als een middel om eigen wensen en verlangens te vervullen. Ze parasiteren consumerend de relatie. Of zoals een jong kaderlid van een internationaal bedrijf over zijn vrouw zei :' Ik heb eruit gehaald wat eruit te halen is! Nu zoek ik mij een ander.' Slechts wie in staat is om te geven, is werkelijk volwassen geworden. Krijgend consumeren is typisch voor het kind. De capaciteiten om samen te leven met een partner moeten in onze opvoeding opnieuw meer ontwikkeld worden. Opvoeden tot singledom is goed maar niet goed genoeg. Jongeren zouden moeten leren en ervaren dat gevende liefde deugd doet. Jongvolwassenen die tot gevende liefde in staat zijn, kunnen dan kiezen of ze met iemand willen samenleven of single willen blijven. Ze maken meer kans op tevredenheid in hun leven.

(Lezersbrief door prof. em. Alfons Vansteenwegen in DS 7/11/11)

Een gastvrij soort onverschilligheid

'Voor mij hoeft de liefde niet meer te zijn dan een gastvrij soort onverschilligheid, een plek, een huis, een tuin, zijn buik wanneer hij slaapt of ligt te lezen, waar ik achter hagen of muren, of in de zachte kom tussen zijn ribbenkast en bekken beschutting vind tegen de gelijktijdigheid van alles en iedereen. Plaatsen, kortom, waar ik me mag ontdoen van de opgelegde hoogmoed voortdurend mezelf te zijn.'

(uit 'Gestameld liedboek', Erwin Mortier)

Gargilesse

"Hoe komt ne mens een beetje mystieker? Door iets mee te maken é."

(kunstenaar Jean Claeys in 'Weg naar Compostela')

Euh

"Er bestaan geen goede mannen."
"Ik ben nochtans al dertien jaar gelukkig getrouwd."
"Dat KAN niet! U maakt zichzelf iets wijs! En het is zelfs de vraag of het wel zo goed is dat u zichzelf iets wijsmaakt!"
"Ik zie toch veel goede mannen rondom mij!?"
"U raaskalt! Mocht uw huwelijk op de klippen lopen, en u probeert al die andere mannen uit, zou u wel merken dat ze niet goed zijn!"
"Maar ik heb al..."
"U steekt mannen een pluim in hun gat en ze verdienen dat niet! U wil zich populair maken bij mannen! Dat is een ZEER fallische reflex!"
(...)

(uit een gesprek met een niet nader genoemde psychoanalyticus)

Eén keer

"Er zijn er die een nieuwe vrouw nemen, of een vriendin, ik ben daar niet tegen", fluistert de bejaarde weduwnaar terwijl ik hem fotografeer, "maar ge kunt toch maar één keer in uw leven iemand zo graag zien. Eén keer iemand hebben die alles voor u doet en waar ge alles voor terug wilt doen. Dat wordt bij een ander toch nooit hetzelfde niet meer."

(Carmen De Vos die een oude grijsaard fotografeert)

Depressief realisme

"In de psychiatrie bestaat het ziektebeeld van het depressief realisme. Moeilijk te behandelen, en ik begrijp dat, want die mensen hun kijk op het leven is vrij correct (lacht). Hun behandeling bestaat erin hun opnieuw fictieve narratieve structuren mee te geven, waardoor ze weer aan de praat kunnen gebracht worden. De mens is zo'n fantastisch wezen, dat via allerlei imaginaire wegen aan het leven zin weet toe te schrijven."

(Erwin Mortier in DM, in gesprek met Yves Desmet)

Glorierijke gelatenheid

"Het geluk daarentegen wordt steeds minder vanzelfsprekend. Het is, samengevat, glorierijke gelatenheid. Slecht weer, goed, schijnt de zon, ook goed. (stil) Leven met de armen wat meer open, om op te vangen wat passeert en niet alles achterna te lopen. Heimelijk kunnen genieten als je met vrienden aan tafel zit en kunt genieten van de particulariteit van eenieders zijn. Een rouwfeest, maar wel een feest. Kijken hoe nu in september de avonden blauw worden en de dauw boven het gras hangt en daar van op een bank schaamteloos naar liggen gapen. (lacht) Die goddelijke pracht van het alledaagse."

(Erwin Mortier in DM, in gesprek met Yves Desmet)

Het niets

"Het is het verlangen dat de mens gevoelig maakt voor zwendel, hem er zelfs naar doet uitzien. Sommige zwendel vermomt zich als kunst, andere als filosofie, weer andere als religie of als wetenschap, de zwendel die nog meer dan religie ervan overtuigd is boven alle zwendel uit te kunnen stijgen. Ook politiek is voor alles een komedie van bedriegers en bedrogenen.

Wij doen er goed aan de zwendel serieus te nemen, niet alleen op te vatten als iets wat ontmaskerd en bestreden dient te worden. Deze zwendel is alles wat er is. Wie deze zwendel niet wil, wil het niets."

(Arnon Grunberg in DS)

Wartaal en wollen penissen

"Als we goed functionerende gemeenschappen willen, mogen we niet naïef zijn over onze aard. We moeten volkomen aanvaarden hoe diepgeworteld onze destructieve, antisociale neigingen zijn. We zouden feesten en losbandigheid niet naar de marge moeten verbannen, waar ze door de politie worden afgehandeld en door commentatoren verfoeid. Minstens eenmaal per jaar zouden we chaos ruim baan moeten geven, tijdens gelegenheden die ons voor korte tijd vrijstellen van de twee dwingendste voorschriften in het leven van seculiere volwassenen: redelijk en trouw zijn. Op die momenten zou het toegestaan moeten zijn om wartaal uit te slaan, wollen penissen voor te binden en de hele nacht vrolijk te gaan feesten en copuleren met willekeurige vreemden, om de volgende morgen terug te keren naar onze partner, die zelf iets gelijkaardigs heeft gedaan, waarbij beide partijen weten dat het niets persoonlijks was, dat het door het Narrenfeest kwam."
(uit 'Religie voor atheïsten' van Alain de Botton)

Anders gezegd: voor elk gehuwd stel op elke huwelijksverjaardag een vrijgezellenfeest...