Ziel zonder opperhuid

"Wat vertelt het over de jachtige samenleving, wanneer iemand die passioneel wil leven, uiteindelijk afgestompt en vermoeid uit het leven stapt? (...) Het probleem van Lenz is zijn overgevoeligheid, die voortvloeit uit zijn onvermogen om lijden en dood te accepteren: 'Stel je voor dat je een wond hebt en niemand mag daar ook maar met één vinger aankomen - zo was het met zijn ziel gesteld, ziel zonder opperhuid.' In een wereld die steeds minder openstaat voor gevoeligheid is zo'n ziel gedoemd."

(Piet Arfeuille over 'Lenz')

Passionele ambiguïteit of de onnoemelijke ijdelheid van het trieste ras van nagelbijters

"Van de schrijvers zijn er types die ik buiten beschouwing zal moeten laten. Er is het type schrijver dat schrijft zoals een kantoorbediende zijn werk doet: van acht tot twaalf en van twee tot vijf, zoveel bladzijden per dag, zonder grote voldoening of grote tegenzin, efficiënt maar zelden briljant. En er is het type schrijver als Agatha Christie of P.G. Wodehouse, dat de grootste lol beleeft aan de creatie van fictieve werelden, en dat dan ook in een handomdraai hele boekenplanken kan volschrijven. Het schrijverstype dat ik op het oog heb wordt gekenmerkt door een soort passionele ambiguïteit tegenover het eigen schrijverschap. (...) Te verklaren, bij dit soort schrijvers, is het merkwaardige samengaan van volgende, tegenstrijdige elementen: de absolute innerlijke dwang tot schrijven, die zich uit in gevoelens van onrust, ontevredenheid en schuld bij langdurig niet-schrijven; het ontbreken, vervolgens, van nochtans elk plezier bij het schrijven zelf, de grote weerstand die bij elke zin, door sommigen bij elk woord moet worden overwonnen, en de vaak onoverkomelijke moeilijkheid om een begonnen werk ook af te maken; maar dan, ten slotte, de euforische vreugde, het dolzinnige geluk wanneer uiteindelijk toch een werk is afgeraakt, het gevoel van bevrijding en eeuwige gelukzaligheid, van nooit meer te moeten schrijven en dat wellicht ook nooit meer te zullen willen. Dit is het trieste ras van nagelbijters, dat zich niet goed voelt wanneer het niet schrijft, dat zich geen haar beter voelt wanneer het wél schrijft, en dat dus alleen dat korte moment voor ogen heeft van extatisch welbevinden bij het beëindigen van een werk. Weliswaar komt daar na verloop van tijd de bescheiden voldoening bij van een publicatie, het zielverheffende gevoel te worden gelezen en goed te worden gevonden, en de onnoemelijke ijdelheid zelf, in recensies en interviews, tot literair personage te worden gepromoveerd. En naarmate schrijvers moeizaam vorderen in hun schrijverschap leren ze ook, mét de knepen van het vak, hoe ze zichzelf moeten knijpen om wat minder moeizaam aan de gang te kunnen blijven. Maar dat neemt niet weg dat de meeste schrijvers het een ongelukkige omstandigheid blijven vinden dat men nu eenmaal moet schrijven om te kunnen 'geschreven hebben'."

Patricia de Martelaere in 'Een verlangen naar ontroostbaarheid'

Een door een spade verdeelde regenworm in tweeën

Griet Op de Beeck (in De Morgen) vraagt aan Peter Verhelst welke gebeurtenis in zijn leven hem het meest over zichzelf heeft geleerd: "Mijn scheiding, zonder twijfel. Om de heel eenvoudige reden dat je 'goddelijke staat' vervalt, en dat je herleid wordt tot wat je bent: een falende mens. Die vorm van falen, dat verlies ervaren - iets wat me tot dan toe nog maar zelden was overkomen - heeft me menselijker gemaakt, minder extreem in mijn denken, meer verbonden met anderen. Ik heb ook meer mededogen gekregen, en dat is goed. Voor mij als mens, en voor mij als schrijver. Het heeft mijn werk ook minder abstract gemaakt."

En in dezelfde krant, Rick de Leeuw, nav zijn gedichtenbundel 'Echte mannen scheiden niet': "Scheiden doe je niet zomaar. Je hebt je woord gegeven. Als man is loyaliteit enorm belangrijk. Vader, echtgenoot, artiest, het is een wankel evenwicht dat ik jarenlang schijnbaar moeiteloos kon bewaren."

Phone-fobia

"Perhaps it's because I have a strange form of phone-phobia. I hate the faux cheerfulness I have to assume when I call someone; the awkward pauses; the way you can never hang up until you've put the next social rendezvous firmly in the diary; the anxiety that you might be boring them. The thought of Skyping, where you can actually see someone's face, is enough to bring me out in a rash. I prefer communicating through Facebook – I like the jokes, the bonhomie and the sense that you're part of something (especially because, as a writer, I often work from home). And if the whole tuna-flan-feline thing gets too much, the true joy of Facebook is, of course, that you can always log out."

(The Guardian)

Healthy as hell

"Toen ik jong was dacht ik dat er normale mensen bestonden, maar dat ik ze nergens kon vinden. Pas later kwam ik erachter dat normale mensen niet bestaan. Er bestaan alleen patiënten. Sommige patiënten weten zich staande te houden ten koste van andere patiënten, en daarom noemen we hen geslaagd."

(Arnon Grunberg)

Een gastvrij soort onverschilligheid

'Voor mij hoeft de liefde niet meer te zijn dan een gastvrij soort onverschilligheid, een plek, een huis, een tuin, zijn buik wanneer hij slaapt of ligt te lezen, waar ik achter hagen of muren, of in de zachte kom tussen zijn ribbenkast en bekken beschutting vind tegen de gelijktijdigheid van alles en iedereen. Plaatsen, kortom, waar ik me mag ontdoen van de opgelegde hoogmoed voortdurend mezelf te zijn.'

(uit 'Gestameld liedboek', Erwin Mortier)

Rigoureus

"Johan werd gigantisch creatief na de geboorte van Tita. Daar was ik jaloers op. Tuurlijk wel, moet ik niet flauw over doen. Ik wou het ook allemaal: kinderen krijgen én mijn huishouden op orde én mijn eigen ding doen. Dat gaat gewoon niet. Niet als ze zo klein zijn. (...) Ik heb het nog altijd moeilijk om mijn mannelijke, creërende kant, die toch ook wel zeer hard aanwezig is, te verenigen met het moederschap en het vrouwelijke in me. Mannen kunnen dat veel beter. Johan is ook wel bezig met ons gezin en ons huis. In zijn achterhoofd speelt het allemaal wel. Maar toch zie ik dat hij zich tegelijk heel erg kan vastbijten in zijn werk. Ik kan niet stoppen met denken aan wat er allemaal geregeld moet worden. Er zijn zo veel besognes, en je wordt zo vooruitziend nadat die kinderen uit je zijn gekomen. Soms wou ik dat het niet zo was. Dat ik rigoureus, zonder schuldgevoelens zoals een man, echt creatief kon zijn."

(Actrice Joke Devynck in DM)

Depressief realisme

"In de psychiatrie bestaat het ziektebeeld van het depressief realisme. Moeilijk te behandelen, en ik begrijp dat, want die mensen hun kijk op het leven is vrij correct (lacht). Hun behandeling bestaat erin hun opnieuw fictieve narratieve structuren mee te geven, waardoor ze weer aan de praat kunnen gebracht worden. De mens is zo'n fantastisch wezen, dat via allerlei imaginaire wegen aan het leven zin weet toe te schrijven."

(Erwin Mortier in DM, in gesprek met Yves Desmet)

Glorierijke gelatenheid

"Het geluk daarentegen wordt steeds minder vanzelfsprekend. Het is, samengevat, glorierijke gelatenheid. Slecht weer, goed, schijnt de zon, ook goed. (stil) Leven met de armen wat meer open, om op te vangen wat passeert en niet alles achterna te lopen. Heimelijk kunnen genieten als je met vrienden aan tafel zit en kunt genieten van de particulariteit van eenieders zijn. Een rouwfeest, maar wel een feest. Kijken hoe nu in september de avonden blauw worden en de dauw boven het gras hangt en daar van op een bank schaamteloos naar liggen gapen. (lacht) Die goddelijke pracht van het alledaagse."

(Erwin Mortier in DM, in gesprek met Yves Desmet)

Het niets

"Het is het verlangen dat de mens gevoelig maakt voor zwendel, hem er zelfs naar doet uitzien. Sommige zwendel vermomt zich als kunst, andere als filosofie, weer andere als religie of als wetenschap, de zwendel die nog meer dan religie ervan overtuigd is boven alle zwendel uit te kunnen stijgen. Ook politiek is voor alles een komedie van bedriegers en bedrogenen.

Wij doen er goed aan de zwendel serieus te nemen, niet alleen op te vatten als iets wat ontmaskerd en bestreden dient te worden. Deze zwendel is alles wat er is. Wie deze zwendel niet wil, wil het niets."

(Arnon Grunberg in DS)

Chaos

"Ik wilde schetsen hoe wij momenteel in ons dagelijkse leven, althans in de westerse wereld, omringd worden door de media, door de kunsten en door de extreme vloed van informatie. We worden iedere dag opnieuw met zoveel fundamentele thema's en problemen geconfronteerd. Het is eigenlijk krankzinnig dat wij er nog in slagen om een relatief rustig leven te leiden en niet te bezwijken onder het gewicht van alle kwesties waarmee wij constant gebombardeerd worden. (...) De afgelopen maanden is mijn leven een soort puinhoop geweest, maar toch slaag ik erin om iets dat op een dagelijks leven lijkt te leiden. Op een of andere manier lijkt ons dat te lukken. We worden 's morgens wakker en maken een soort, een soort constructie om de totale chaos en de complete mess te beheersen, die ons leven in post-postmoderne tijden geworden is. Ik vind het eigenlijk fascinerend dat wij ons op specifieke zaken kunnen focussen, dat we nog beslissingen kunnen nemen en keuzes kunnen maken. Die vaststelling levert in feite de energie waar de hele film op drijft."

(Tom Tykwer in De Morgen)

Driehoek

"Het verhaal van Drei is in feite heel eenvoudig: twee mensen en dan duikt er een derde persoon op. Ze worden verliefd. Het verrassende is niet zozeer dat Hanna en Simon allebei verliefd worden op Adam, maar wel dat ze toch nog van elkaar blijven houden. Dat zoiets mogelijk is vind ik eigenlijk zelf het meest relevante aspect van de film. Want volgens de maatschappij moet er in dergelijke omstandigheden een keuze gemaakt worden: het is een of/of-situatie. Maar deze film laat zien dat er misschien nog andere mogelijkheden zijn."

(Tom Tykwer in De Morgen)

Piek

"Als je beroemd bent en alles gaat goed, dan heb je veel vrienden en zijn er veel mensen die je vriend willen worden. Daar moet je erg voor oppassen. Ik heb dat gelukkig altijd goed weten te managen. Het is belangrijk voor mij om mijn vrienden om me heen te hebben, maar dan wel de juiste vrienden. Dat ontspant me. Het zorgt er ook voor dat ik met beide benen op de grond blijf. Hoe hoger je komt, hoe dieper je kunt vallen."

(Andy Schleck in Playboy)

Amputatie

"Vreemdgaan blijft als een amputatie. Je kunt best verder na een amputatie, maar het zal nooit meer hetzelfde zijn. Of zie het als een kruik: die kun je lijmen maar je blijft die barsten zien en hij zal misschien minder lang water houden. Ik geloof mensen niet als ze zeggen dat ze er beter uit zijn gekomen."

(Goedele Liekens in Playboy)

Optimist

"Die faalangst heb ik nog steeds. Als ik twee concerten op een dag speel, crash ik na één show: ik maak mezelf wijs dat ik dezelfde energie niet kan opbrengen voor beide concerten. In mijn ogen verknoei ik dat tweede concert dan helemaal. Verschrikkelijk. Maar achteraf dwing ik mezelf om weer recht te krabbelen - ik ben een te onverbeterlijke optimist om mezelf te verliezen in angst."

(Lara Chedraoui - Intergalactic Lovers)

Escape

"Geef toe, samenleven met mensen van vlees en bloed is niet altijd een pretje. In de eerste maanden nemen de hormonen en de vlinders in de buik nog de bovenhand, maar de daaropvolgende vijftig jaar van 'wat eten we vanavond' en 'heb jij het belastingformulier al ingevuld' kunnen soms verdomd lastig zijn.
Dan geeft Twitter en de 'liefde' van duizenden naamloze avatars meer voldoening. Die volgers vallen je niet lastig met vervelende vragen en zijn al lang blij wanneer je nog eens een grappig filmpje post (...)."

(Grace Dent in The Guardian)

Te veel

"Als er sprake is van een crisis, is er een communicatiecrisis. Er zijn te veel sprekers, te veel schrijvers, te veel bellers, sms'ers, chatters, twitteraars, allemaal kleine dictators, en allemaal willen ze laten weten - wat eigenlijk? Dat ze bestaan, om te beginnen. 'Hallo, met mij even.' En dan komt het. Te veel mensen laten ongevraagd weten wat ze denken en wat ze doen, wat ze willen en zullen, wat ze wouden en wat ze zouden, iedereen ontvouwt zijn plannen, iedereen toont zijn kunnen, zijn goede wil, zijn kwade wil, iedereen wil het laten zien, iedereen gooit het eruit, legt het op tafel, kwakt het in je gezicht. Maar waar zijn de lezers, de kijkers, de luisteraars? Wie moet dat allemaal aanhoren, aanschouwen, ondergaan? Zonder luisteraars kan er ook geen onderscheid meer worden gemaakt, is alles even belangrijk geworden. Er is niemand die nog tegenspreekt. Iedereen braakt zijn eigen verhaal uit."

(uit een essay van Thomése, DS 30 juli 2011)

Lose-lose

"Amerikanen hebben de perceptie, die misschien niet gerechtvaardigd is, dat Fransen overweg kunnen met om het even welke romantische situatie. Dat ze in liefdeszaken veel gesofisticeerder zijn dan Amerikanen. Maar ik ben wel zo'n nuchtere Amerikaan dat het volgens mij een lose-lose-situatie is als je op twee mensen verliefd bent. Het werkt gewoon niet, een open relatie. (...) Nu ik er aan denk: een gesloten relatie werkt vaak ook niet."

(Woody Allen in De Standaard)

Heil

"In hun ijver gelovigen aan te vallen die, doordrongen van hun zwakheden, hun heil in het bovennatuurlijke hebben gezocht, zien atheïsten wellicht over het hoofd dat zwakheid een onvermijdelijk kenmerk van ieders leven vormt. Ze bestempelen bepaalde behoeften als infantiel, terwijl die eigenlijk zouden moeten worden erkend als algemeen menselijke eigenschappen, want in feite is volwassenheid ondenkbaar zonder adequate dialoog met het kind in ons, en bestaat er geen volwassene die er niet regelmatig naar verlangt als kind te worden getroost."

(uit 'Religie voor atheïsten' van Alain de Botton)

Het verlangen

"De gratie is het uitrusten van sterke zielen - de zwakke willen ingepalmd, geboeid, verleid worden, zij vinden de gratie ineffectief en slap en verlangen naar excitaties."
(Nietzsche)