Als de ziele luistert

'Psychopathie is een coma van de diepere lagen van het bewustzijn. Het is alsof de slaap zich een toegang heeft verschaft tot het waakbewustzijn.'
 
'Empaten voelen zich als de laatste persoon die ze ontmoet hebben.'
 
'Woorden zijn werelden voor hooggevoelige mensen. Je kunt erin reizen en rondlopen.'
 
'Wee het volk waar de koning een kind is.'
 
'Een relatie met een psychopaat is een bijna-doodrelatie: je loopt erop leeg.'
 
'De gebieden in je geest waar je een weinig sterke binding mee hebt, kunnen in bezit worden genomen door rovers.'
 
'De heilige draagt ook een masker. Om de mensen die onwetend zijn niet in verwarring te brengen.'

(citaten geplukt uit een lezing van Jan Storms over Hooggevoeligheid vs. Psychopathie)

Ziel zonder opperhuid

"Wat vertelt het over de jachtige samenleving, wanneer iemand die passioneel wil leven, uiteindelijk afgestompt en vermoeid uit het leven stapt? (...) Het probleem van Lenz is zijn overgevoeligheid, die voortvloeit uit zijn onvermogen om lijden en dood te accepteren: 'Stel je voor dat je een wond hebt en niemand mag daar ook maar met één vinger aankomen - zo was het met zijn ziel gesteld, ziel zonder opperhuid.' In een wereld die steeds minder openstaat voor gevoeligheid is zo'n ziel gedoemd."

(Piet Arfeuille over 'Lenz')

We zijn bang voor wat we niet begrijpen

"Spreek fluisterend, u die bij een sterfbed aanwezig bent en zich in de plechtige tegenwoordigheid van de dood bevindt. . . . Spreek fluisterend, zeg ik, om de rustige stroom van gedachten niet te verstoren en het verleden niet te hinderen, dat druk bezig is zijn weerkaatsing op de sluier van de toekomst te werpen." 

(De Mahatma Brieven, blz. 185)

Destructie

"Kunsthistorici vinden het een frappant en intrigerend feit dat in vrijwel alle biografieën van kunstenaars minstens één grote, ongelukkige liefde figureert. Maar daar is niets verwonderlijks aan. Want voor de kunstenaar is ook de gelukkige liefde een ongelukkige liefde, omdat hij altijd méér wil dan alles wat er is te krijgen. Misschien is daarom voor de kunstenaar de daadwerkelijk ongelukkige, daadwerkelijk gefrustreerde liefde nog de enige 'gelukkige' of draaglijke liefde - al was het alleen maar omdat hij dan nog kon geloven dat het dát is wat hij wou, terwijl hij anders volledig aan zichzelf is overgeleverd. Dit verklaart meteen de frequentie, in kunstenaarsmilieus, van wat men, sterk simplificerend, liefde-haatverhoudingen noemt, waarin krijgen wat men wou alleen maar kan leiden tot het besef dat men het niet wou, en de meest obsessionele aantrekking wordt opgevolgd door een genadeloze destructiviteit."

(Patricia De Martelaere, 'Een verlangen naar ontroostbaarheid')

Liefdeswalhalla

"Elk boek, elk tijdschrift dat je openslaat herhaalt het als een mantra: Werk Aan Je Relatie. Want zonder al dat harde werken kun je die beklijvende romance wel vergeten en beland je nooit in het liefdeswalhalla. En daar loopt het juist mis. Je kunt niet aan een relatie werken. Je kunt alleen maar aan jezelf werken. Geloof me, dat is al heel wat. Vele vrouwen klagen dat hun man niet spiritueel genoeg is, niet mans genoeg, niet ontwikkeld genoeg, niet grappig genoeg, niet sexy genoeg, niet spannend genoeg. Maar ben jij wel een cadeau om mee te leven? Ben jij een meerwaarde of put je hem uit met jouw verlangens, verwachtingen en eisen? We willen de perfecte man, terwijl we zelf verre van perfect zijn. Focus dus op jezelf en ontwikkel jezelf, dan zal ook je relatie langzaam evolueren. Het een leidt onvermijdelijk tot het ander. Door zelf te groeien, groeit ook je relatie. Want pas als je écht van jezelf houdt, kun je ook van je partner houden of toelaten dat hij je met liefde overstelpt. Pas als je een liefdevolle relatie met jezelf hebt, kun je dus ook een liefdevolle relatie met je partner aangaan."

(uit 'Relateren kun je leren', het nieuwe boek van Patricia van Lingen)

Passionele ambiguïteit of de onnoemelijke ijdelheid van het trieste ras van nagelbijters

"Van de schrijvers zijn er types die ik buiten beschouwing zal moeten laten. Er is het type schrijver dat schrijft zoals een kantoorbediende zijn werk doet: van acht tot twaalf en van twee tot vijf, zoveel bladzijden per dag, zonder grote voldoening of grote tegenzin, efficiënt maar zelden briljant. En er is het type schrijver als Agatha Christie of P.G. Wodehouse, dat de grootste lol beleeft aan de creatie van fictieve werelden, en dat dan ook in een handomdraai hele boekenplanken kan volschrijven. Het schrijverstype dat ik op het oog heb wordt gekenmerkt door een soort passionele ambiguïteit tegenover het eigen schrijverschap. (...) Te verklaren, bij dit soort schrijvers, is het merkwaardige samengaan van volgende, tegenstrijdige elementen: de absolute innerlijke dwang tot schrijven, die zich uit in gevoelens van onrust, ontevredenheid en schuld bij langdurig niet-schrijven; het ontbreken, vervolgens, van nochtans elk plezier bij het schrijven zelf, de grote weerstand die bij elke zin, door sommigen bij elk woord moet worden overwonnen, en de vaak onoverkomelijke moeilijkheid om een begonnen werk ook af te maken; maar dan, ten slotte, de euforische vreugde, het dolzinnige geluk wanneer uiteindelijk toch een werk is afgeraakt, het gevoel van bevrijding en eeuwige gelukzaligheid, van nooit meer te moeten schrijven en dat wellicht ook nooit meer te zullen willen. Dit is het trieste ras van nagelbijters, dat zich niet goed voelt wanneer het niet schrijft, dat zich geen haar beter voelt wanneer het wél schrijft, en dat dus alleen dat korte moment voor ogen heeft van extatisch welbevinden bij het beëindigen van een werk. Weliswaar komt daar na verloop van tijd de bescheiden voldoening bij van een publicatie, het zielverheffende gevoel te worden gelezen en goed te worden gevonden, en de onnoemelijke ijdelheid zelf, in recensies en interviews, tot literair personage te worden gepromoveerd. En naarmate schrijvers moeizaam vorderen in hun schrijverschap leren ze ook, mét de knepen van het vak, hoe ze zichzelf moeten knijpen om wat minder moeizaam aan de gang te kunnen blijven. Maar dat neemt niet weg dat de meeste schrijvers het een ongelukkige omstandigheid blijven vinden dat men nu eenmaal moet schrijven om te kunnen 'geschreven hebben'."

Patricia de Martelaere in 'Een verlangen naar ontroostbaarheid'

Het voordeel van de twijfel

"Als je bij iemand bent die je accepteert zoals je bent, die jou het voordeel van de twijfel gunt, waarde hecht aan je mening en ervan uitgaat dat je een ruimhartig mens bent, dan is dat een oneindig dankbaar stemmende ervaring. Je wordt niet alleen tot deze mensen aangetrokken omdat ze bijzonder zijn, maar ook omdat ze je stimuleren om je op die manier te gedragen. Wanneer iemand je consequent op deze manier behandelt, ga je van hem of haar houden, soms in weerwil van jezelf."

Gordon Livingston in 'Leren lief te hebben: dingen die je zou moeten weten over liefde en relaties' - nog steeds van het meest lezenswaardige op deze planeet.

Phone-fobia

"Perhaps it's because I have a strange form of phone-phobia. I hate the faux cheerfulness I have to assume when I call someone; the awkward pauses; the way you can never hang up until you've put the next social rendezvous firmly in the diary; the anxiety that you might be boring them. The thought of Skyping, where you can actually see someone's face, is enough to bring me out in a rash. I prefer communicating through Facebook – I like the jokes, the bonhomie and the sense that you're part of something (especially because, as a writer, I often work from home). And if the whole tuna-flan-feline thing gets too much, the true joy of Facebook is, of course, that you can always log out."

(The Guardian)

Een gastvrij soort onverschilligheid

'Voor mij hoeft de liefde niet meer te zijn dan een gastvrij soort onverschilligheid, een plek, een huis, een tuin, zijn buik wanneer hij slaapt of ligt te lezen, waar ik achter hagen of muren, of in de zachte kom tussen zijn ribbenkast en bekken beschutting vind tegen de gelijktijdigheid van alles en iedereen. Plaatsen, kortom, waar ik me mag ontdoen van de opgelegde hoogmoed voortdurend mezelf te zijn.'

(uit 'Gestameld liedboek', Erwin Mortier)

Euh

"Er bestaan geen goede mannen."
"Ik ben nochtans al dertien jaar gelukkig getrouwd."
"Dat KAN niet! U maakt zichzelf iets wijs! En het is zelfs de vraag of het wel zo goed is dat u zichzelf iets wijsmaakt!"
"Ik zie toch veel goede mannen rondom mij!?"
"U raaskalt! Mocht uw huwelijk op de klippen lopen, en u probeert al die andere mannen uit, zou u wel merken dat ze niet goed zijn!"
"Maar ik heb al..."
"U steekt mannen een pluim in hun gat en ze verdienen dat niet! U wil zich populair maken bij mannen! Dat is een ZEER fallische reflex!"
(...)

(uit een gesprek met een niet nader genoemde psychoanalyticus)

Love etc.

There's something very self-soothing in loving your loved one’s weaknesses.

Eén keer

"Er zijn er die een nieuwe vrouw nemen, of een vriendin, ik ben daar niet tegen", fluistert de bejaarde weduwnaar terwijl ik hem fotografeer, "maar ge kunt toch maar één keer in uw leven iemand zo graag zien. Eén keer iemand hebben die alles voor u doet en waar ge alles voor terug wilt doen. Dat wordt bij een ander toch nooit hetzelfde niet meer."

(Carmen De Vos die een oude grijsaard fotografeert)

Depressief realisme

"In de psychiatrie bestaat het ziektebeeld van het depressief realisme. Moeilijk te behandelen, en ik begrijp dat, want die mensen hun kijk op het leven is vrij correct (lacht). Hun behandeling bestaat erin hun opnieuw fictieve narratieve structuren mee te geven, waardoor ze weer aan de praat kunnen gebracht worden. De mens is zo'n fantastisch wezen, dat via allerlei imaginaire wegen aan het leven zin weet toe te schrijven."

(Erwin Mortier in DM, in gesprek met Yves Desmet)

Glorierijke gelatenheid

"Het geluk daarentegen wordt steeds minder vanzelfsprekend. Het is, samengevat, glorierijke gelatenheid. Slecht weer, goed, schijnt de zon, ook goed. (stil) Leven met de armen wat meer open, om op te vangen wat passeert en niet alles achterna te lopen. Heimelijk kunnen genieten als je met vrienden aan tafel zit en kunt genieten van de particulariteit van eenieders zijn. Een rouwfeest, maar wel een feest. Kijken hoe nu in september de avonden blauw worden en de dauw boven het gras hangt en daar van op een bank schaamteloos naar liggen gapen. (lacht) Die goddelijke pracht van het alledaagse."

(Erwin Mortier in DM, in gesprek met Yves Desmet)

In love

Zacht en zuur

"Leven heeft iets van een zachte, eeuwige kwetsuur. Je kunt je daartegen indekken, maar dan leef je niet echt."

(Tom Hannes)

Omzwervingen

'Thuis is de plaats waar je van weg vlucht om jezelf te vinden.'

A saying

All wont and no play makes a marriage too dull to stay.

Hij zei

Dat hij haar koos vanuit een soort 'kosmisch bewustzijn'. Voelde ze zich plots wat minder zweefteef.

Ware liefde (of ook wel polyamorie)

"We zijn tien jaar samen en we worden geconfronteerd met de pijnpunten en uitdagingen die onontkoombaar zijn in lange relaties. Veertigers hebben relaties waar de rek wat uit is. Daar moet je mee omgaan. En ik heb beseft dat ik zelf kan kiezen hoe ik dat wil doen, los van wat de goegemeente dicteert. Vroeger dacht ik te veel voor de ander: oei, dat zal ik maar niet doen, want dat zal hij niet prettig vinden. Op een bepaald moment heb ik gewoon gezegd hoe ik het eigenlijk graag wilde. Dat kwam hard aan. Maar die eerlijkheid maakt wel hele goeie gesprekken mogelijk, en van daaruit kun je verder bouwen. Uiteindelijk hebben we beslist die vrijheid in te gaan. Ik hoef me niet meer in het duister te begeven, het licht mag altijd aan. (...)
Een derde in een relatie binnenbrengen helpt op een bepaalde manier. Want dan moet je je pas echt tot elkaar verhouden. Met zijn twee op de bank zitten zeggen hoe leuk je mekaar vindt, is makkelijk. Je ziet steeds meer mensen terugplooien op een radicaal conservatief macho-idee: 'als mijn lief mij bedriegt, stop ik ermee'. Dan denk ik: is dat nu zo erg? Gaat liefde dan alleen maar om eergevoel? De ander, de derde, is niet bedreigend. Ik heb met mijn lief ook zoiets meegemaakt, dat hoort bij het leven. Wij wilden niet dat het een taboe zou zijn. Makkelijk was dat allemaal niet, maar uiteindelijk heeft het onze relatie zelfs verdiept. Daar ben ik heel blij om. (...) Met de keuze voor vrijheid dringen allerlei vragen zich op. Komt er na een derde ook een vierde, en een vijfde? En kan dat dan? En gaat mijn gevoel voor een derde niet ten koste van de liefde voor mijn partner? Wellicht niet, de liefde voor je tweede kind is ook niet minder dan voor je eerste. Maar hoe bewaar je als koppel je intimiteit nog, in zo'n geval? (...)
Iedereen moet zijn keuzes maken, maar ik wil de dingen aangaan. Waarom zou je om elke bedreiging heen lopen? Het is een kwestie van vertrouwen hebben en elkaar loslaten. Als dat in alle openheid gebeurt, en met respect, voedt dat de liefde alleen maar. Daar ben ik achter gekomen. (...)
Als de liefde na jaren wat minder fantastisch is, wil ik niet zeggen: nu ben ik weg. Ik wil die brug over... In de tekst zeg ik: 'Ons huwelijk is niets anders dan een mislukte scheiding'. Waarop Sara zegt: 'dat is een mooie definitie van ware liefde."

(acteurs Sara De Roo en Steven Van Watermeulen in De Morgen, zaterdag 5 feb 2011)